อาการไม่สบายท้อง ร้องกวนของลูกแก้ไขได้

“นม” ถือเป็นอาหารหลักของเด็กขวบปีแรก แต่เมื่อลูกมีอาการไม่สบายท้อง ท้องอืดจากการกินนมด้วยสาเหตุต่างๆ พ่อแม่ทุกคนต่างกังวลใจและต้องการไขปัญหานี้ให้ลุล่วงไป เพื่อให้ลูกได้กินนมเพื่อการเจริญเติบโตของร่างกายและสมองอย่างเต็มที่ แพทย์หญิงสุรางคณา เตชะไพฑูรย์ กุมารแพทย์ และรองผู้อำนวยการ โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ ให้เกียรติแนะนำคุณพ่อคุณแม่ถึงวิธีรับมือลูกมีอาการไม่สบายท้องจากการกินนม

Q: อาการไม่สบายท้องที่เด็กเล็กๆ มาพบคุณหมอมาด้วยอาการลักษณะไหนบ้าง และมีมาก-น้อยเพียงใดคะ

A: “พ่อแม่ส่วนใหญ่จะพาลูกมาพบหมอด้วยสาเหตุคือ หงุดหงิด งอแง ร้องกวน ดูดนมยาก ไม่ค่อยจะกินนม แหวะนมบ่อย นอนหลับไม่สนิท พอดูไปลึกๆ ก็จะเห็นว่าเด็กเป็นเช่นนี้เพราะมีอาการท้องอืด ไม่สบายท้อง เลยแสดงออกมาด้วยอาการงอแง หรือที่พ่อแม่บอกว่าลูกเลี้ยงยาก ซึ่งพบมากขึ้นเรื่อยๆ อาจจากพ่อแม่มีความรู้มากขึ้น มีการสังเกตอาการลูกมากขึ้น จึงพาลูกมาพบหมอเพื่อหาสาเหตุ บางคนก็มีความรู้ก็สงสัยถึงสาเหตุว่าเกี่ยวข้องกับนมที่ลูกกินอยู่หรือเปล่า คือนำอาการลูกไปโยงกับอาหารมากขึ้น จากที่เมื่อก่อนจะคิดถึงสาเหตุอื่นๆ มากกว่า”

Q: แล้วอาการเหล่านั้น ส่วนใหญ่เกิดจากสาเหตุอะไรคะ

A: “ก็มีได้หลายสาเหตุค่ะ เช่น การเป็นโรค เช่น ภูมิแพ้ โรคระบบทางเดินอาหารบางอย่าง พฤติกรรมการเลี้ยงของพ่อแม่ เช่น พ่อแม่ให้นมผิดท่า ไม่ไล่ลมหลังมื้อนม และสาเหตุที่พบมากคือ ระบบย่อยอาหารของเด็กเล็กๆ บางคนยังทำงานไม่เต็มที่ ไม่สามารถย่อยสารอาหารที่อยู่ในนมได้ โดยเฉพาะคาร์โบไฮเดรตอย่างแลคโตส และโปรตีน ที่ต้องใช้เอนไซม์ในการย่อย และเอนไซม์ 2 ตัวที่ย่อยสารอาหารทั้งสองนี้ก็ยังทำงานได้เต็ม 100 เปอร์เซ็นต์ พอสารอาหารเหล่านี้ไม่ถูกย่อยก็จะเหลือค้างอยู่ในลำไส้ แบคทีเรียก็ย่อยสารอาหารเหล่านั้น จึงเกิดแก๊สขึ้น พอมีแก๊สในท้อง เด็กก็เกิดอาการไม่สบายท้อง การร้องกวน ไม่ยอมดูดนมก็เกิดขึ้นมาให้พ่อแม่กังวลใจ โดยเฉพาะพ่อแม่มือใหม่จะกังวลกันมาก”

Q: เราจะทราบได้อย่างไรคะว่าอาการเด็กแต่ละคนเกิดจากสาเหตุใด

A: “การซักประวัติ ตรวจร่างกายจะทำให้เราทราบได้ค่ะ เพราะดูเผินๆ อาการไม่สบายท้อง ท้องอืดนี่ จะคล้ายๆ กับอาการแพ้โปรตีนนมวัว แต่อย่างที่บอกว่าการซักประวัติจะทำให้รู้ได้ เช่น พ่อแม่มีประวัติเป็นภูมิแพ้หรือเปล่า และโดยส่วนใหญ่อาการแพ้นมวัวนี้จะมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ถ่ายเป็นมูกเลือด หากมีอาการเหล่านี้ก็จะมีการเจาะเลือดเพิ่มเติม เราก็จะทราบได้ว่าเด็กคนนี้เป็นภูมิแพ้หรือเป็นแค่อาการจากระบบการย่อยนมไม่ สมบูรณ์”

Q: อาการไม่สบายท้องนี้ ส่งผลกระทบต่อเด็กมากน้อยแค่ไหนคะ

A: “เด็กจะกินนมได้น้อย ไม่ค่อยอยากกินนม เพราะกินแล้วไม่สบายท้อง เมื่อกินได้น้อยก็ส่งผลต่อการเจริญเติบโต เช่น มีน้ำหนักน้อย ไม่โต พ่อแม่ก็กังวลใจกัน และส่งผลต่อเรื่องการเรียนรู้ เพราะพอเด็กไม่สบายท้อง ก็ร้องกวน ไม่อยากจะเล่น จะเรียนรู้เรื่องอะไร เราจึงต้องแก้ปัญหานี้ค่ะ”

Q: วิธีรับมือทำได้อย่างไรคะ

A: “เมื่อซักประวัติแล้วพบว่าสาเหตุมาจากเรื่องใด เราก็แก้ไขตรงสาเหตุนี้ เช่น หากเกิดจากโรคต่างๆ ก็ไปแก้ตรงนั้น หรือหากเกิดจากการเลี้ยงดู เราก็แนะนำคุณแม่ เช่น การเลือกขวดนมแบบที่จะไม่ทำให้มีลมเข้าไปท้องเด็ก การแนะนำท่าไล่ลมหลังกินนมให้คุณแม่ไปทำกับลูก เป็นต้น และหากเกิดจากระบบการย่อยนมของลูกยังไม่สมบูรณ์ หมอก็แนะนำให้เปลี่ยนนมที่เหมาะกับระบบการย่อยของเด็ก เพราะหมอถือว่าอาหารคือยาชนิดหนึ่งที่จะช่วยในการรักษาอาการต่างๆ ได้ และนมก็คืออาหารของเด็ก ซึ่งดีที่อาการนี้เกิดขึ้นแค่ช่วงหนึ่ง เมื่อเด็กโตขึ้นสัก 1 ขวบ ระบบการย่อยก็ทำงานปกติแล้ว เขาก็สามารถกินนมสูตรปกติได้”

นมที่เหมาะกับระบบการย่อยของเด็กที่คุณหมอพูดถึงมีคุณสมบัติอย่างไรคะ

“เพราะสารอาหารที่เด็กมีปัญหาในการย่อยคือ คาร์โบไฮเดรตหรือแลคโตสและโปรตีน การเลือกนมจึงควรคำนึงถึงสารอาหาร 3 อย่างคือ

  • คาร์โบไฮเดรตหรือแลคโตส ควรเลือกนมที่มีปริมาณคาร์โบไฮเดรตหรือแลคโตสปริมาณไม่มากนัก เพื่อจะได้ไม่ปัญหาสารอาหารเหล่านี้เหลือตกค้างเป็นอาหารของแบคทีเรีย

  • โปรตีน ควรเลือกนมที่โปรตีนผ่านการย่อยบางส่วน เพื่อให้เอนไซม์ที่ย่อยโปรตีนย่อยได้ง่ายขึ้น

  • ไขมัน สารอาหารตัวนี้ไม่ได้ส่งผลต่อระบบการย่อย แต่ก็ควรเลือกนมที่กรดไขมันอย่างดีเอชเอ ซึ่งมีมากในนมแม่ ในเมื่อคุณแม่ไม่สามารถให้ลูกกินนมแม่ได้ ก็ควรเลือกนมที่มีสารอาหารใกล้เคียงนมแม่มากที่สุดค่ะ”

Q: คุณหมออยากฝากอะไรถึงคุณพ่อคุณแม่ในการดูแลและรับมือเมื่อลูกมีปัญหาไม่สบายท้องดังกล่าวอย่างไรบ้าง

A: “เด็กแต่ละคนมีความต่างกัน เด็กบางคนอาจไม่มีปัญหานี้ แต่แม้ว่าลูกเราจะมีปัญหาเลี้ยงยากก็ไม่ใช่เรื่องใหญ่ค่ะ เพียงคุณแม่ได้ใช้เวลาสังเกต เรียนรู้ลูกก็จะช่วยทำให้เรารู้ได้ว่าลูกมีปัญหาใด การแก้ไขก็สามารถทำได้ และอาการนี้ก็เป็นอยู่แค่ชั่วคราวเท่านั้น ขอเป็นกำลังใจให้คุณพ่อคุณแม่ทุกท่านค่ะ”

อยากรู้วิธีแก้ปัญหา อย่างตรงจุด คลิก!