ตรวจสอบข้อมูลโดย : ผศ.พญ.ดิษจี ลุมพิกานนท์
กุมารแพทย์ สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ วชิรพยาบาล

 

มหัศจรรย์สีน้ำนมแม่ที่เปลี่ยนไปตามการเติบโตของลูก

คนเป็นแม่เมื่อได้เห็นพัฒนาการของลูกที่เติบโตขึ้นทุกวันแล้วก็ชื่นใจ ด้วยพลังแห่งน้ำนมแม่ที่มีต่อลูก และที่น่ามหัศจรรย์ก็คือธรรมชาติจะสร้างให้สารอาหารในน้ำนมแม่เปลี่ยนแปลงไปตามความต้องการของร่างกายลูกแต่ละวัย รวมทั้งสีของน้ำนมแม่สีต่างๆ ที่สามารถบอกได้ว่าคุณแม่กำลังอยู่ในสภาวะร่างกายแบบไหน เรามาดูกันว่านอกจากน้ำนมเหลืองหรือหัวน้ำนมแล้ว สีน้ำนมแม่เปลี่ยนแปลงไปอย่างไรได้อีกบ้าง

สีน้ำนมแม่เปลี่ยนไปตามช่วงเวลา

ในช่วงระหว่าง 2-3 สัปดาห์แรกหลังคลอด น้ำนมจะมีการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วมาก ไม่ใช่แค่สารอาหารหรือปริมาณ แต่รวมถึงสีของน้ำนมแม่ที่ออกมาด้วย ถ้าเป็นไปตามนี้คือเป็นสิ่งปกติ คุณแม่ทุกๆ คน มั่นใจได้เลยว่าลูกได้สารอาหารครบแน่นอน

สมัครสมาชิก Enfa Smart Club กับชมวันนี้ ลุ้นรับสิทธิ์! รถเข็นเด็กสุดพรีเมี่ยม ฟรี!
  • น้ำนมเหลือง (Colostrum)

     สีน้ำนมแม่สีเหลืองหรือน้ำนมเหลือง น้ำนมแรกที่ร่างกายผลิตออกมา มีปริมาณไม่มาก แต่เข้มข้นไปด้วยสารอาหาร น้ำนมส่วนนี้จะค่อนข้างมีลักษณะเหมือนน้ำออกใส ๆ มีสีเหลืองหรือสีส้ม ถ้ามีสารเบต้าแคโรทีนมากจะทำให้น้ำนมออกสีเหลืองเข้มหรือส้มเข้ม

  • น้ำนมปรับเปลี่ยน (Transitional Milk)

      หลังจาก 2-3 วันแรกที่เป็นสีน้ำนมแม่เป็นสีเหลือง ร่างกายจะทำการผลิตน้ำนมจะเพิ่มมากขึ้นและร่างกายเริ่มเปลี่ยนผ่านน้ำนมในช่วง 2 สัปดาห์แรก ทำให้สีของน้ำนมแม่เปลี่ยนเป็นสีเหลืองไปจนเป็นสีขาว

  • น้ำนมแม่ (Mature Milk)

      หลังจาก 2 สัปดาห์แล้ว ร่างกายจะผลิตน้ำนมส่วนหน้าและส่วนหลัง ในการดูดแต่ละครั้ง ซึ่งในช่วงแรกๆ สีน้ำนมแม่ส่วนหน้าจะเป็นน้ำนมที่ค่อนข้างใสในช่วงแรกที่ลูกดูดหรือใช้เครื่องปั๊ม จากนั้นพอเข้าสู่น้ำนมส่วนหลัง สีของน้ำนมแม่จะดูข้นขึ้นจากส่วนประกอบของไขมัน ทำให้สีของน้ำนมแม่ออกมาเป็นสีขาวข้น

เริ่มดูดเร็ว ลูกก็ได้สารอาหารจากน้ำนมเหลืองเร็ว

ช่วงหลังคลอดเป็นช่วงเวลาทองที่คุณแม่ควรให้ลูกดูดนมแม่ให้เร็วที่สุด เพื่อให้ลูกน้อยได้รับน้ำนมเหลืองหรือโคลอสตรัมที่มีสารอาหารต่างๆ ที่มีคุณค่าสูงสุด รวมทั้งสารอาหารสำคัญที่ช่วยพัฒนาสมอง ซึ่งลูกน้อยจะได้รับตั้งแต่หยดแรกจากน้ำนมแม่เช่นกัน นั่นก็คือ MFGM เยื่อหุ้มอนุภาคไขมันที่พบในน้ำนมแม่ ซึ่งสีของน้ำนมแม่สีเหลืองอุดมด้วยโปรตีนและไขมันหลายชนิด และ DHA ที่มีงานวิจัยพบว่าเมื่อสารอาหารสองตัวนี้ทำงานร่วมกัน จะช่วยเพิ่มโอกาสการเชื่อมต่อเซลล์สมองของเด็ก เมื่อสมองเด็กมีการเชื่อมต่อได้มาก จะส่งผลดีต่อพัฒนาการทางสติปัญญาและการเรียนรู้

สีน้ำนมแม่แบบไหนมีประโยชน์กับลูกน้อย

 

น้ำนมแม่สีต่างๆ เกิดจากอะไร ลูกกินได้มั้ย

 

น้ำนมแม่ก็คือสิ่งที่ออกมาจากร่างกายคุณแม่ ดังนั้นเมื่อคุณแม่กินอาหารบางชนิด อาหารเสริม หรือยาก็จะทำให้สีน้ำนมเปลี่ยนแปลงได้ คุณแม่ก็สามารถให้นมลูกได้ปกติค่ะ อย่างไรก็ตามก่อนรับประทานยาใด ๆ คุณแม่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้งค่ะ ว่าสามารถทานได้หรือไม่

ลักษณะสีน้ำนมแม่แบบอื่นๆ

  • น้ำนมสีเขียว

     ให้คุณแม่ลองดูว่าเรากินผักใบเขียวเข้มๆ ไปหรือเปล่า เช่น ผักโขม สาหร่าย ตำลึง สมุนไพรบางชนิด และอาหารเสริมบางอย่าง เพราะสิ่งเหล่านี้จะทำให้น้ำนมเป็นสีเขียวได้

  • น้ำนมสีชมพู ส้ม และแดง

     หากสีน้ำนมแม่เป็นสีชมพู ส้มอาจมาจากการกินอาหารเป็นสีอย่างบีทรูท แครอท น้ำส้ม หรืออาหารที่มีการแต่งสีพวกน้ำอัดลมรสส้มหรือเยลลี่ แต่ถ้าสีน้ำนมแม่เห็นเป็นสีแดงที่มีปริมาณของเลือดผสมอยู่ ก็อย่าเพิ่งตกใจ เพราะอาจมาจากปัญหาหัวนมแตกหรือเส้นเลือดฝอยแตกนิดๆ หน่อยๆ น้ำนมนี้ไม่ได้เป็นอันตรายกับลูก เพราะส่วนใหญ่ใช้เวลา 2-3 วันอาการก็จะดีขึ้น แต่ถ้าเลือดออกมามากอาจเกิดจากการอักเสบบางอย่าง ให้รีบไปพบคุณหมอโดยด่วน

  • น้ำนมสีดำ

     หากสีน้ำนมแม่เป็นสีดำส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่คุณแม่กินยาปฏิชีวนะอย่าง Minocycline เข้าไป ส่งผลให้สีของน้ำนมแม่ดูคล้ำขึ้น ซึ่งปกติแล้วถ้าคุณแม่กินยาชนิดนี้อยู่จะไม่แนะนำให้นมลูก ดังนั้นคุณแม่ต้องแจ้งคุณหมอว่าให้นมลูกอยู่ทุกครั้งก่อนรับยาชนิดใดๆ

หลังอายุ 6 เดือนน้ำนมแม่ไม่มีประโยชน์แล้วจริงหรือ

หลังอายุ 6 เดือนนมแม่ยังมีสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายลูกอยู่ เพียงแต่เมื่อครบ 6 เดือน ลูกต้องกินอาหารเสริมควบคู่ไปกับนมแม่ เพราะต้องการพลังงานมากขึ้น และการกินอาหารเสริมยังช่วยเสริมสร้างพัฒนาการเด็กในด้านต่างๆ เมื่อครบ 1 ปี เด็กจะกินข้าว 3 มื้อ เป็นหลัก กินนมเป็นอาหารเสริมเท่านั้น แต่ไม่ได้หมายความว่านมแม่ไม่มีประโยชน์ สารอาหารและคุณประโยชน์ในนมแม่ไม่ได้ลดน้อยลงไปตามอายุของลูก แต่นมแม่อาจมีน้อยลงตามธรรมชาติร่างกายของแม่และตามความต้องการของลูก

คุณแม่ควรสังเกตสีของน้ำนมแม่เวลาให้นมลูกอยู่เสมอ

 

กินนมแม่แล้ว ลูกต้องกินน้ำอีกหรือไม่?

 

เมื่อกินนมแม่แล้ว ลูกไม่จำเป็นต้องดื่มน้ำตามหลังกินนมแม่ โดยเฉพาะในช่วง 6 เดือนแรก เพราะนมแม่มีปริมาณน้ำมากเพียงพอ และมีสารต้านการเจริญเติบโตของเชื้อราที่จะเกิดในปากอยู่แล้ว การป้อนน้ำลูกกลับทำให้น้ำไปแทนที่ของนมในกระเพาะ ส่งผลให้ลูกกินนมแม่ได้น้อยลง ซึ่งย่อมไม่เป็นผลดีกับร่างกายลูก แต่เมื่อหลัง 6 เดือนไปแล้ว ลูกเริ่มกินอาหารเสริม ลูกจะต้องการปริมาณน้ำมากขึ้นสำหรับการกลืนและย่อยอาหารเสริมที่ได้รับ และเพื่อล้างคราบอาหารหลังกินอาหารเสริมเสร็จ

จะเห็นได้ว่า ไม่ว่าสีน้ำนมแม่จะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร แต่คุณค่าของน้ำนมแม่ที่มีต่อลูกน้อยไม่ได้เปลี่ยนไปด้วย เพราะฉะนั้นคุณแม่จึงไม่ต้องกังวลกับเรื่องสีของน้ำนมแม่นะคะ ขอให้มีความสุขกับการให้นมลูกค่ะ

 

นมแม่ดีที่สุดต่อสมองเด็ก

เพราะมี MFGM เยื่อหุ้มอนุภาคไขมันในน้ำนม ช่วยให้เซลล์ไขมันคงรูปอยู่ได้ในน้ำนม MFGM ประกอบด้วยสารอาหารต่างๆ เช่น โปรตีนต่างๆ และไขมันเชิงซ้อน ซึ่งล้วนแต่เป็นสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายและสมองเด็ก และมีดีเอชเอ กรดไขมันที่ช่วยพัฒนาสมองเด็กนั่นเอง

นมแม่มีประโยชน์มากกว่าที่คิด พบข้อมูล เคล็ดลับที่คุณแม่มือใหม่ควรรู้ได้ที่นี่