คุณแม่มือใหม่หลายๆ คนกังวลกับการให้อาหารเด็ก เพราะไม่รู้ว่าจะต้องเริ่มต้นอย่างไร การให้อาหารเด็กตามวัยจะช่วยให้ลูกสามารถปรับตัวในการทานอาหารกึ่งเหลวกึ่งแข็ง และคุ้นเคยกับรสชาติและลักษณะของอาหารที่หลากหลาย ทั้งนี้การให้อาหารเด็กคุณแม่ต้องคำนึงถึงประโยชน์ทางสารอาหารด้วยว่าเหมาะสมกับลูกหรือไม่ เพื่อที่จะได้ช่วยในการพัฒนาร่างกายให้มีสุขภาพที่ดี เจริญเติบโตสมวัย มาดูกันว่าอาหารเด็กแรกเกิดถึงขวบแรกควรเป็นอย่างไร

น้ำนมแม่ : สุดยอดอาหารเด็กทารกวัย 0-6 เดือน

นมแม่ถือเป็นอาหารของเด็กแรกเกิด ตั้งแต่แรกเกิดถึง 6 เดือน คุณแม่ควรเริ่มต้นด้วยการให้ลูกกินน้ำนมแม่อย่างเดียว โดยไม่ต้องให้น้ำและอาหารอย่างอื่นเพิ่มเติม คุณแม่มือใหม่ที่กังวลว่าหากให้อาหารเด็กที่เป็นน้ำนมแม่อย่างเดียว ลูกจะได้รับสารอาหารที่เพียงพอหรือไม่ ขอบอกว่าในน้ำนมแม่นั้นมีสารอาหารที่ครบถ้วนและเพียงพอต่อร่างกายของเด็กอย่างแน่นอนค่ะ

ทำไม 6 เดือนแรกจึงต้องให้นมแม่อย่างเดียว

เหตุที่ต้องให้เด็กกินนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรก นั่นก็เพราะ...

  • สมองของลูกน้อยเติบโตเร็วมาก นมแม่เหมาะสมกับสมองที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว เพราะอุดมไปด้วยสารอาหารอันสำคัญและจำเป็นต่อสมองมากมาย โดยเฉพาะ MFGM และดีเอชเอ

  • ระบบการย่อยอาหารของลูกยังเติบโตไม่เต็มที่ จึงย่อยอาหารอื่นได้ไม่ดี นมแม่ย่อยง่ายที่สุด เพราะประกอบด้วยโปรตีนและสารอาหารที่ย่อยง่ายตามธรรมชาติ จึงเหมาะกับระบบทางเดินอาหารอันเปราะบางของลูกอย่างที่สุด

  • ระบบภูมิคุ้มกันของลูกยังทำงานได้ไม่ดี นมแม่มีภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติ จึงเป็นเสมือนวัคซีนป้องกันโรคชุดแรกให้ลูก

  • กระเพาะอาหารของลูกยังมีขนาดเล็กและยืดหยุ่นได้ไม่มาก ถ้ารับอาหารอื่น (ซึ่งมีคุณค่าสู้นมแม่ไม่ได้) ก็จะไปแย่งพื้นที่ของนมแม่ในกระเพาะของลูก

เพราะฉะนั้น ในช่วง 6 เดือนแรก การให้ลูกกินนมแม่อย่างเดียวจึงปลอดภัยที่สุด ทำให้ลูกได้รับประโยชน์จากนมแม่อย่างเต็มที่ ส่วนอาหารเสริมควรให้หลัง 6 เดือนไปแล้ว

6 เดือนขึ้นไป : วัยรับอาหารเสริม

อาหารเด็กแรกเกิด ถึงเด็ก 6 เดือนแรกนั้นการให้นมแม่เป็นสิ่งสำคัญที่สุด

เมื่อลูกอายุ 6 เดือนขึ้นไป ลูกต้องได้รับอาหารเสริมเพิ่มจากนม การได้รับอาหารเสริมตามวัยนั้นมีความสำคัญต่อพัฒนาการและการเรียนรู้ของลูกมาก

ช่วงวัย 6-12 เดือน เป็นช่วงเวลาดีที่ลูกพร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่เกี่ยวกับอาหาร เพราะลูกมีความพร้อมของร่างกายและสนใจเรียนรู้เรื่องกิน ลูกจะได้เรียนรู้การเคี้ยวอาหารอ่อนอาหารหยาบ เรียนรู้ขั้นตอนสำคัญที่ต้องมาก่อนการใช้ช้อน คือ การใช้นิ้วมือหยิบจับสำรวจอาหาร ลูกจะสำรวจด้วยความอยากรู้ผิวสัมผัสและรสชาติ โดยใช้ประสาทสัมผัสหยิบจับเข้าปาก คายออกมาดู ละเลงบนโต๊ะหรือจาน คุณแม่ควรปล่อยให้ลูกทำโดยไม่ควรกลัวว่าจะเลอะ เพราะลูกกำลังเล่นเพื่อเรียนรู้กับอาหาร และจะเกิดทัศนคติที่ดีต่อการกินในวัยต่อๆ ไป หากเลยช่วงนี้ไปแล้วลูกไม่ได้รับการฝึกฝน ลูกจะหันไปสนใจเรื่องอื่น การกลับมาสอนลูกเรื่องกิน อาจเป็นเรื่องยาก

อาหารสำหรับลูกวัย 6 เดือนขึ้นไป

อาหารเสริมสำหรับเด็กนั้นต้องเป็นอาหารที่ไม่ใส่เครื่องปรุงรสใดๆ เลย ไม่ว่าจะเป็นซอสถั่วเหลือง น้ำปลา หรือน้ำตาล ควรเป็นอาหารที่มีรสธรรมชาติที่สุด

  • วัย 6 เดือน - ควรให้อาหารเสริมบดละเอียด เช่น ข้าวบดตำลึงปลาช่อน ข้าวบดฟักทองกับตับหมู ฯลฯ แทนนมแม่ได้วันละ 1 มื้อ

  • วัย 7 เดือน – ควรให้อาหารเสริมที่ข้นและหยาบขึ้น เช่น เนื้อสัตว์สับหยาบผสมผักต้มสุก แทนนมแม่ได้วันละ 2 มื้อ

  • วัย 8-9 เดือน – ควรให้เนื้อสัตว์สับหยาบ เช่น เนื้อหมู เนื้อไก่ โดยเพิ่มปริมาณมากขึ้น แทนนมแม่วันละ 2 มื้อ

  • วัย 10-12 เดือน – ควรให้อาหารควรหยาบมากขึ้น ควรเปลี่ยนจากอาหารบดและสับ มาเป็นอาหารอ่อนนิ่มชิ้นเล็กๆ เช่น ซุปมะกะโรนี วุ้นเส้นราดซอสแครอท โจ๊กหมูสับ ฯลฯ ให้เป็นอาหารหลัก 3 มื้อแทนนมแม่ได้ โดยนมแม่เป็นอาหารเสริม

เมื่อต้องเลือกนมผงแทนนมแม่

อาหารเด็กแรกเกิด ถึงเด็ก 6 เดือนแรกนั้นการให้นมแม่เป็นสิ่งสำคัญที่สุด

หากคุณแม่มีความจำเป็นไม่สามารถให้นมแม่ได้ ต้องการเลือกนมผงให้ลูกแทนนมแม่สำหรับลูกทุกช่วงวัย ควรเลือกนมผงที่มีสารอาหารใกล้เคียงนมแม่ เช่น มี MFGM ซึ่งเป็นเยื่อหุ้มอนุภาคไขมันในน้ำนมแม่ MFGM, ดีเอชเอ กรดไขมันที่ช่วยเสริมสร้างพัฒนาการทางสมองของเด็ก

ที่สำคัญ จากงานวิจัยทางคลินิกพบว่า เด็กที่ได้รับ MFGM ร่วมกับดีเอชเอ มีระดับคะแนนพัฒนาการทางสติปัญญาสูงกว่าเด็กที่ได้รับดีเอชเอ เพียงอย่างเดียว นอกจากนั้นจากการทดลองในห้องปฏิบัติการ เพื่อศึกษาการทำงานของ MFGM พบว่า เมื่อใช้สารอาหาร MFGM ทำงานร่วมกับดีเอชเอ ที่เวลา 21 วัน จะช่วยเพิ่มโอกาสการเชื่อมต่อเซลล์สมองมากกว่าการใช้ดีเอชเอ เพียงอย่างเดียว*

รวมทั้งนมผงที่ผสม พีดีเอ็กซ์ (PDX) ใยอาหารสุขภาพที่ละลายในน้ำได้ เป็นพรีไบโอติกหรืออาหารของจุลินทรีย์สุขภาพที่มีอยู่ในลำไส้ใหญ่ กอส (GOS) เส้นใยอาหารที่เป็นพรีไบโอติกเช่นเดียวกัน ช่วยเพิ่มปริมาณจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหาร ทำให้เด็กมีระบบขับถ่ายที่ดี ลดอาการท้องผูกในเด็กได้ ด้วยการผสมเส้นใยสุขภาพสองชนิดนี้ จะช่วยป้องกันลูกจากปัญหาการขับถ่ายได้

อาหารเด็กแรกเกิดและเด็กวัยต่อๆ มา เป็นเรื่องสำคัญที่คุณแม่ควรให้ความใส่ใจในเรื่องของคุณค่าทางโภชนาการ เพื่อลูกจะได้มีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและมีพัฒนาการด้านต่างๆ ที่ดี พร้อมเรียนรู้สิ่งรอบข้างได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

ตรวจสอบข้อมูลโดย : ผศ.พญ.ดิษจี ลุมพิกานนท์
กุมารแพทย์ สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ วชิรพยาบาล

 

 

*Reference: NeuroProof report for Mead Johnson Nutrition Veereman-Wauters G, Staelens S, Rombaut R, et al. Milk fat globule membrane (INPULSE) enriched formula milk decreases febrile episodes and may improve behavioral regulation in young children. Nutrition. 2012;28:749-752.