เมื่อลูกมีอาการท้องผูก ท้องอืด หรือมีอาการท้องแข็งไม่ถ่าย คุณแม่ทุกคนต่างพยายามจะแก้ไขปัญหานี้เพื่อให้ลูกกลับมาขับถ่ายเป็นปกติโดยเร็ว ซึ่งการกระตุ้นลำไส้ให้ลูกขับถ่ายเป็นหนึ่งในหลายวิธีที่คุณแม่นำมาใช้เพื่อแก้ไขอาการท้องผูก ท้องอืด หรือมีอาการท้องแข็งไม่ถ่ายของลูก ซึ่งทำได้ไม่ยากเลยค่ะ

มากระตุ้นลำไส้ ลดอาการท้องผูก ท้องอืด ท้องแข็งไม่ถ่ายให้ลูกกันเถอะ

  • ช่วยลูกขยับร่างกาย เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ การเคลื่อนไหวและออกกำลังกายช่วยกระตุ้นการทำงานของลำไส้ของเด็ก ช่วยเร่งการย่อยอาหาร ส่งผลให้ร่างกายลำเลียงของเสียออกไปได้เร็ว ขณะลูกนอนหงาย คุณแม่อาจจับยกข้อเท้าลูกยกขึ้นเบาๆ และหมุนช้า ๆ เหมือนกับการปั่นจักรยาน หรือลูกนอนหงายแล้วจับขาลูกชิดกัน จากนั้นยกขาขึ้นแล้วดันให้เข่างอไปติดกับท้อง กดเข่าค้างไว้ประมาณ 5 วินาที แล้ววางขาลงแนบกับพื้น แล้วเริ่มทำใหม่ประมาณ 10 ครั้ง เมื่อลูกขยับร่างกายจะช่วยให้ถ่ายได้ง่ายขึ้น ช่วยลดลมในท้องสาเหตุของอาการท้องอืด ท้องแข็งได้เช่นกัน

  • นวดท้อง จะช่วยกระตุ้นลำไส้ ส่งผลให้ขับถ่ายได้ง่าย ลดอาการท้องผูกได้ คุณแม่ทำได้ดังนี้

    • - ใช้นิ้วนวดเบาๆ บริเวณท้องของลูกวนตามเข็มนาฬิกาประมาณ 3 นาที จากนั้นเปลี่ยนเป็นใช้ฝ่ามือนวดเบาๆ เป็นวงกลมตามเข็มนาฬิกาไปทั่วท้องสัก 3-4 รอบ

    • - ไล่นิ้วชี้ไปรอบสะดือลูกตามเข็มนาฬิกาประมาณ 3 นาที การวนตามเข็มนาฬิกาเป็นการเคลื่อนไหวตามระบบการย่อยและช่วยให้เกิดการเคลื่อนไหวภายใน ไปกระตุ้นให้ลำไส้ทำงานนั่นเอง

    • - ควรหมั่นนวดจนกว่าลูกจะถ่ายได้ปกติ

เตรียมการก่อนการกระตุ้นลำไส้

 

การที่ทารกท้องเสีย ท้องอืด ไม่สบายท้องหลังดื่มนม ร้องกวน มีสาเหตุจากหลายอย่าง, นมผงหมดอายุ ก็สามารถทำให้ลูกน้อยมีอาการท้องเสีย ท้องแปรปวนได้

 

  • เลือกเวลา โดยดูช่วงเวลาระหว่างมื้อนม ไม่นวดหรือออกกำลังกายให้ลูกก่อนหรือหลังมื้อนมไม่นาน หรือช่วงที่ลูกงอแง ง่วงนอนก็ไม่ควรทำ

  • ถอดแหวนออก เพราะอาจครูดผิวหนังของลูกได้

  • ให้ลูกนอนบนเบาะที่เขารู้สึกสบาย

  • ใช้ครีม ก่อนนวดลูก บีบครีมหรือโลชั่นลงฝ่ามือคุณแม่ ถูฝ่ามือทั้งสองขึ้นลงเพื่อให้ผ่ามือและครีมมืออุ่นขึ้นเล็กน้อยก่อนสัมผัสลงบนผิวลูก

  • สังเกตอาการลูก สบตาลูก ชวนเขาพูดคุยไปด้วยขณะนวด หากลูกแสดงอาการไม่ชอบ ให้หยุดก่อน อุ้มเขาขึ้นมาปลอบแล้วค่อยลองใหม่ในวันต่อไป

     

    การที่ทารกท้องเสีย ท้องอืด ไม่สบายท้องหลังดื่มนม ร้องกวน มีสาเหตุจากหลายอย่าง, นมผงหมดอายุ ก็สามารถทำให้ลูกน้อยมีอาการท้องเสีย ท้องแปรปวนได้

     

  • ให้ลูกแช่น้ำอุ่น ผู้เชี่ยวชาญบางคนแนะนำให้แช่ลูกในน้ำอุ่น เพราะจะช่วยให้ลูกผ่อนคลาย กล้ามเนื้อต่างๆ บริเวณท้องของลูกจะคลายความตึงเครียดลง ช่วยลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อที่ใช้ในการขับถ่าย เมื่อกล้ามเนื้อผ่อนคลาย ทารกก็อาจขับถ่ายได้ง่ายขึ้น

  • กระตุ้นลำไส้ด้วยน้ำหรือน้ำผลไม้ เด็กบางคนอาจจะมีอาการท้องผูก เพราะกินน้ำน้อย หากลูกอายุ 6 เดือนขึ้นไปสามารถให้ลูกดื่มน้ำเปล่าเพิ่มได้ หรือลองให้ลูกดื่มน้ำผลไม้อย่างน้ำลูกพรุน น้ำแอพพริคอต น้ำลูกแพร์ ฯลฯ จะช่วยกระตุ้นการทำงานของลำไส้ได้

  • เปลี่ยนมาใช้นมสูตรย่อยง่าย หากลูกกินนมผง ขอแนะนำให้คุณแม่เลือกนมผงสูตรย่อยง่ายให้ลูกกิน เพราะนมสูตรนี้จะส่งผลดีต่อระบบการย่อยอาหารของเด็ก ซึ่งยังพัฒนาไม่สมบูรณ์ จะช่วยให้ระบบขับถ่ายของลูกดีขึ้นและหายจากอาการไม่สบายท้องต่างๆ ได้ ด้วยคุณสมบัติดังนี้

    • - โปรตีนผ่านการย่อยบางส่วน ทำให้โปรตีนนมมีขนาดเล็กลงกว่านมสูตรปกติ ร่างกายลูกจึงย่อยและดูดซึมรับสารอาหารได้หมด ไม่ตกค้างเป็นอาหารของแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ที่จะย่อยโปรตีนที่ตกค้างเหล่านี้จนเกิดเป็นแก๊สที่ก่อให้เกิดอาการสบายท้องต่างๆ

    • - มีน้ำตาลแลคโตสต่ำกว่านมสูตรปกติ ซึ่งจะลดปัญหาเมื่อเด็กย่อยน้ำตาลแลคโตสได้จำกัด แต่ได้ปริมาณน้ำตาลแลคโตสเพียงพอสำหรับสมองของเด็กที่กำลังเติบโต และยังช่วยให้จุลินทรีย์ในลำไส้ใหญ่ทำงาน ทำให้อุจจาระเด็กนิ่มด้วย

    • - มี DHA, ARA และสารอาหารสำคัญอื่นๆ ซึ่งช่วยบำรุงสมองและร่างกายของลูกให้พัฒนาอย่างเหมาะสมตามวัย

      หากคุณแม่ได้ลองใช้วิธีกระตุ้นลำไส้เหล่านี้ โดยบางกรณีอาจต้องใช้ทุกวิธีร่วมกัน บางคนอาจใช้เพียง 1-2 วิธี เชื่อมั่นว่าอาการท้องผูก ท้องอืด ท้องแข็งไม่ถ่ายของลูกจะลดลงได้แน่นอน ขอให้คุณแม่พยายามนะคะ เพื่อการขับถ่ายที่ดีของลูกน้อย เมื่อลูกน้อยไม่มีปัญหาการขับถ่าย สุขภาพและพัฒนาการที่ดีของเขาก็จะตามมาค่ะ

หากคุณแม่มีปัญหาเรื่องการขับถ่ายของลูก สามารถปรึกษาคุณหมอถึงแนวทางแก้ไขและการเลือกนมสูตรต่างๆ ที่เหมาะสมกับลูกน้อย ไม่ว่าจะเป็นนมสูตรย่อยง่าย ที่มีโปรตีนผ่านการย่อยบางส่วนและมีน้ำตาลแลคโตสต่ำกว่าปกติ ซึ่งสอดคล้องกับระบบการย่อยของลูกเพื่อแก้ไขปัญหานี้ (ในกรณีลูกมีอาการท้องเสีย ท้องอืด ไม่สบายท้อง ร้องกวน แหวะนม) หรือสูตรผสมใยอาหารที่ช่วยในการขับถ่าย อย่างเช่น พีดีเอ็กซ์ (PDX) และ กอส (GOS) ใยอาหารสุขภาพ ซึ่งเป็นอาหารของจุลินทรีย์ชนิดดีในลำไส้ จะช่วยปรับการทำงานของลำไส้ให้สมดุล (ในกรณีลูกมีอาการท้องผูก) อย่างไรก็ตามนมแม่ก็ยังดีและเหมาะกับทารกที่สุด นอกจากนี้ คุณแม่สามารถใช้โปรแกรมเช็กสุขภาพอุจจาระลูกน้อย และLive chat กับพยาบาลเพื่อปรึกษาเรื่องการขับถ่ายของลูกได้

 

ตรวจสอบข้อมูลโดย : ผศ.พญ.ดิษจี ลุมพิกานนท์
กุมารแพทย์ สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ วชิรพยาบาล