เช็กเลย! สีอุจจาระทารกแบบไหนปกติ และแบบไหนที่ผิดปกติ

Enfa สรุปให้:

• สีอุจจาระทารกในช่วง 2 – 3 วันแรกหลังคลอด สีอุจจาระทารกจะมีสีดำ ซึ่งเป็นเรื่องปกติ ไม่เป็นอันตราย โดยอุจจาระลักษณะนี้ เรียกว่า “ขี้เทา” โดยประกอบไปด้วยเซลล์ผิวหนังต่าง ๆ เมือก น้ำคร่ำ ที่ทารกย่อยระหว่างอยู่ในครรภ์
• โดยทั่วไปแล้วสีอึทารกนั้น มักจะเกี่ยวข้องกับอาหารที่ทารกกินเข้าไป เช่น หากทารกเริ่มกินอาหารตามวัย เริ่มกินผักบด ผลไม้บด อุจจาระก็อาจจะมีสีเขียว หรือเขียวปนเหลืองในบางครั้ง
• สีอึลูกที่ผิดปกติ ได้แก่ สีดำ สีแดง สีขาว และสีเทา นอกจากสีอุจจาระที่ควรเฝ้าระวังแล้ว ยังรวมถึงลักษณะ และความถี่ในการถ่าย เช่น อุจจาระลักษณะเหลวเป็นน้ำ มีเลือดปน หรือมีการถ่ายบ่อยเกินกว่าปกติ ถ่ายล้นผ้าอ้อม ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่บอกว่า ลูกน้อยอาจจะมีปัญหาสุขภาพ

คุณพ่อคุณแม่รู้หรือไม่ ว่าอุจจาระของลูกน้อย ไม่ได้เป็นแค่ก้อนอึธรรมดาเท่านั้นนะ แต่อุจจาระของลูกสามารถบอกถึงความผิดปกติของลูกน้อยได้ด้วย แต่อุจจาระแบบไหนที่ปกติ และสีอุจจาระทารกผิดปกติเป็นแบบไหน ไปหาคำตอบพร้อม ๆ กันกับ Enfa ได้เลย

สีอุจจาระทารก สำคัญอย่างไรกับสุขภาพลูกน้อย

โดยทั่วไปแล้วสีอึของทารกนั้น มักจะเกี่ยวข้องกับอาหารที่ทารกกินเข้าไป เช่น หากทารกกินนม อุจจาระก็จะเป็นสีเหลือง หรือถ้าทารกเริ่มกินอาหารตามวัย เริ่มกินผักบด ผลไม้บด อุจจาระก็อาจจะมีสีเขียวในบางครั้ง

อย่างไรก็ตาม สีอึของลูก ไม่ได้บอกเพียงว่าลูกกินอะไรเข้าไป เพราะหลาย ๆ ครั้งลูกอาจกำลังป่วย ไม่สบาย หรือติดเชื้อในร่างกาย ซึ่งสัญญาณแรก ๆ ที่คุณพ่อคุณแม่จะสามารถสังเกตถึงความผิดปกติของลูกได้ก็คือสีอุจจาระของลูกที่เปลี่ยนไป

ตัวอย่างเช่น อุจจาระของลูกมีสีซีด อาจหมายถึงตับและถุงน้ำดีของลูกมีปัญหา อุจจาระมีสีแดงหรือมีเลือดปน อาจแปลว่าลูกกำลังมีปัญหาเกี่ยวกับลำไส้ เช่น มีเลือดออกในลำไส้

สีอุจจาระทารกแรกเกิด – 1 ขวบ มีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง

สีของอุจจาระทารกจะมีการเปลี่ยนแปลงไปตามช่วงอายุ โดยหลังแรกเกิด เด็กทารกจะถ่ายอุจจาระที่เรียกว่า ขี้เทา เป็นระยะเวลา 2 – 3 วัน ซึ่งสีอึจะมีสีดำ หลังจากนั้นในวันที่ 4 เป็นต้นไป สีอึลูกก็จะเปลี่ยนสีเป็น สีเขียว หรือสีเหลือง

มากไปกว่านั้น ในช่วง 6 สัปดาห์แรก สีอึลูกก็ยังสามารถเปลี่ยนแปลงตามชนิดนมที่กิน โดยเด็กทารกที่กินนมแม่ สีอึจะมีสีเหลือง ส่วนเด็กที่จำเป็นต้องกินนมผงตั้งแต่แรกเกิด อาจจะเนื่องด้วยปัญหาแม่มีน้ำนมไม่พอ หรือปัญหาสุขภาพใด ๆ ก็ตาม เด็กที่กินนมผงมักจะมีสีอึเป็นสีน้ำตาล หรือสีเขียว

จนกระทั่งเด็กอายุได้ 6 เดือนขึ้นไป ซึ่งเป็นช่วงที่เด็กเริ่มกินอาหารเสริมตามวัยได้แล้ว และอาหารในแต่ละวันก็จะมีการสลับสับเปลี่ยนกันไป ดังนั้น สีอึ ของเด็กในระยะหลังนี้จึงอาจจะเปลี่ยนไปตามชนิดและประเภทของอาหารที่เด็กกินเข้าไปค่ะ

อย่างไรก็ตาม นอกจากอุจจาระทารกจะเปลี่ยนไปตามช่วงอายุ และอาหารที่กินเข้าไปแล้ว ความถี่ในการขับถ่าย ก็จะเปลี่ยนไปตามช่วงอายุเช่นกัน โดยเด็กทารกจะมีความถี่ในการถ่าย ดังนี้

ลักษณะอุจจาระทารกปกติ เป็นอย่างไร

ลักษณะอุจจาระปกติของทารก ในช่วงที่ยังกินนมแม่ หรือนมสูตรสำหรับทารกนั้นจะมีลักษณะนิ่มหรือเหลว มีสีเหลือง หรือเหลืองนวล หรือสีคล้ายคัสตาร์ด อย่างไรก็ตาม อาจจะมีบางครั้งค่ะ ที่อุจจาระของทารกมีความข้น ความหนืดคล้ายกับเนยถั่ว

ส่วนทารกที่เริ่มกินอาหารตามวัยแล้ว อุจจาระจะมีความแข็งขึ้นมา แต่ไม่ได้แข็งโป๊กนะคะ แข็งในที่นี้คือเริ่มมีลักษณะจับตัวแข็งเป็นก้อน และยิ่งอายุมากขึ้น อุจจาระก็จะเริ่มมีลักษณะเป็นก้อนคล้ายกับอุจจาระของผู้ใหญ่ค่ะ ส่วนสีของอุจจาระก็อาจจะเป็นสีเขียว สีเหลือง หรือสีส้ม อันนี้ก็จะขึ้นอยู่กับอาหารที่กินเข้าไปเลยค่ะ 

สีอุจจาระทารกที่ผิดปกติเป็นอย่างไร แบบไหนที่ควรเฝ้าระวัง

สีอึของลูกในแต่ละวันอาจจะเหมือนหรือแตกต่างกันไปบ้างขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยค่ะ แต่ถ้าหากทารกมีอุจจาระเป็นสีต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ จะถือว่าเป็นสีอุจจาระทารกผิดปกติ และคุณพ่อคุณแม่ควระวังหรือพาลูกไปพบแพทย์

• อุจจาระสีแดง

ถ้าหากทารกไม่ได้กินอาหารตามวัยที่มีสีแดง เช่น บีตรูท แตงโม มะละกอ ก็ถือว่าเป็นเรื่องยากที่อุจจาระจะมีสีแดงค่ะ และอุจจาระทารกส่วนใหญ่แล้วจะไม่มีสีแดง ดังนั้น หากพบว่าอุจจาระของลูกมีสีแดง หรือมีเลือดสีแดงปนออกมากับอุจจาระของลูกด้วย ให้สันนิษฐานไว้ก่อนเลยว่าลูกอาจมีความผิดปกติที่ลำไส้ใหญ่หรือทวารหนัก

• อุจจาระสีขาว

ตับและถุงน้ำดีจะทำหน้าที่สำคัญในการขับของเสียออกจากร่างกาย โดยทุกครั้งที่ขับของเสียออกจากร่างกาย ก็จะขับเอาสารเคมีสีเหลืองในร่างกายที่ชื่อบิลิรูบิน (Bilirubin) ซึ่งเกิดจากการแตกตัวของเซลล์เม็ดเลือดออกแดงออกมาด้วย กากอาหารหรืออุจจาระเมื่อเกิดการคลุกเคล้ากับบิลิรูบิน ก็จะกลายเป็นสีเหลืองซึ่งเป็นสีอุจจาระปกติของคนเรานั่นเอง

ดังนั้น หากเกิดความผิดปกติขึ้นที่บริเวณตับหรือถุงน้ำดี ก็จะส่งผลต่อสีของอุจจาระที่เปลี่ยนไปค่ะ ถ้าหากคุณพ่อคุณแม่พบว่าสีอุจจาระของลูกเป็นสีขาวหรือข้าวข้นแบบนี้ ถือว่าเป็นสัญญาณความผิดปกติของถุงน้ำดี ควรพาลูกไปพบแพทย์ค่ะ 

• อุจจาระสีดำหรือสีเทา

สำหรับเด็กทารกแรกเกิดการมีอุจจาระสีดำ หรือขี้เทา แบบนี้ถือว่าเป็นเรื่องปกติค่ะ แต่ถ้าหากลูกน้อยอายุมากกว่า 3 วัน แล้วถ่ายอุจจาระออกมาเป็นสีดำ อันนี้ถือว่าผิดปกติค่ะ เพราะอุจจาระสีดำที่ไม่ใช่ขี้เทา มักจะเป็นสัญญาณของเลือดออกในระบบทางเดินอาหาร

ลักษณะอุจจาระทารกท้องเสีย เป็นแบบไหน

เวลาที่ทารกท้องเสียนั้น คุณพ่อคุณแม่จะดูแค่ลักษณะของอุจจาระลูกไม่ได้ค่ะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กทารกที่ยังไม่ได้เริ่มกินอาหารตามวัย อุจจาระจะมีความเหลว นิ่ม เหมือน ๆ กันทุกวัน จนแยกไม่ออกว่าแบบไหนคือท้องเสีย และแบบไหนคืออึปกติ

มากไปกว่านั้น ในแต่ละวันทารกก็อาจจะขับถ่ายหลายครั้ง จึงทำให้เป็นเรื่องยากที่จะระบุว่า การที่ลูกน้อยขับถ่ายหลายครั้งจะหมายความว่าลูกน้อยมีอาการท้องเสีย ดังนั้น สิ่งสำคัญที่จะต้องคอยสังเกตไปพร้อม ๆ กันก็คืออาการร่วมต่าง ๆ ดังนี้

• ลูกขับถ่ายบ่อยจนผิดปกติ หรือขับถ่ายจนล้นผ้าอ้อม
• อุจจาระมีความเหลวกว่าปกติ หรือขับถ่ายเป็นน้ำ
  
• ลูกไม่ค่อยสบายตัว ร้องไห้งอแงบ่อย มีไข้
  
• ลูกกินนมได้น้อย ไม่ค่อยยอมกินนม
  
• ลูกมีอาการอ่อนเพลีย
  
• ลูกมีอาการปากแห้ง

ลูกถ่ายเหลวสีเหลืองแบบนี้ปกติไหมนะ

โดยปกติแล้วอุจจาระสีเหลืองนั้น ถือเป็นสีอุจจาระที่ปกติค่ะ เว้นเสียแต่ว่าทารกถ่ายเหลวสีเหลืองออกมาบ่อยมาก ลักษณะอาการถ่ายเหลวบ่อย ๆ นี้ มักจะเกิดขึ้นในเวลาที่ทารกท้องเสียค่ะ

ดังนั้น ถ้าลูกถ่ายบ่อยสีเหลือง และถ่ายออกมาเป็นอุจจาระเหลว หรือถ่ายเป็นน้ำ ตรงจุดนี้ไม่ต้องสนใจแล้วค่ะว่าอึลูกยังสีเหลืองไหม เพราะถ้าลูกถ่ายเหลวเมื่อไหร่ ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อเข้ารับการตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาทันทีค่ะ

เลือกโภชนาการที่ย่อยง่าย ถ่ายคล่อง สมองดี ผสมโปรตีนที่ผ่านการย่อยบางส่วน

สีอุจจาระที่แตกต่างหรือ การที่ลูกร้องตอนกลางคืน ไม่มีสาเหตุ อาจเกิดจากหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นพัฒนาการตามวัย อารมณ์ ความกลัว ฝันร้าย หรือปัญหาทางกายภาพ เช่น แพ้อาหารหรือไม่ถูกกับนม การเข้าใจพฤติกรรมของลูกแต่ละช่วงวัยคือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่สามารถดูแลลูกได้อย่างเหมาะสมและมั่นใจยิ่งขึ้น

ทั้งนี้ ในช่วงวัยแรกเกิด ระบบย่อยอาหารของลูกน้อยยังทำงานได้ไม่เต็มที่ เด็กมากกว่า 70% จึงมีโอกาสเกิดอาการไม่สบายท้อง เช่น ท้องผูก ท้องอืด แหวะนม และร้องกวน การเลือกโภชนาการที่ย่อยง่ายจึงเป็นกุญแจสำคัญ เพื่อช่วยให้ลูกสบายท้อง ถ่ายคล่อง และเรียนรู้ได้เต็มศักยภาพ

โดยเฉพาะโภชนาการที่ผสมโปรตีนที่ผ่านการย่อยบางส่วน (PHP) ซึ่งมีขนาดโมเลกุลเล็ก ย่อยง่าย ดูดซึมไว ลดการเกิดแก๊สและปัญหาขับถ่าย พร้อมทั้งเสริมด้วยเส้นใยสุขภาพอย่าง PDX และ GOS ที่ช่วยปรับสมดุลลำไส้ และสารอาหารบำรุงสมอง เช่น MFGM และ DHA เพื่อส่งเสริมพัฒนาการทั้ง IQ และ EQ ของลูกน้อยอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้น หากไม่สามารถให้นมแม่ได้ โภชนาการที่ย่อยง่าย ผสมโปรตีนย่อยบางส่วน และเสริมสารอาหารสำคัญ คือทางเลือกที่ช่วยให้ลูกเติบโตแข็งแรง สมองดี พร้อมเรียนรู้อย่างไม่สะดุด

สีอุจจาระทารกของลูกน้อยบอกอะไรได้บ้าง

การสังเกตสีอุจจาระทารกในทุก ๆ วัน ถือเป็นเรื่องสำคัญสำหรับคุณพ่อคุณแม่ที่จะต้องคอยดูอยู่เสมอว่าขณะนี้เจ้าตัวเล็กอึออกมาเป็นสีอะไร เริ่มอึเป็นสีนี้ตั้งแต่เมื่อไหร่ เพราะอุจจาระสีต่างกัน อาจบ่งบอกถึงสัญญาณสุขภาพทารกที่ต่างกันได้ ดังนี้

1. อุจจาระสีดำ

อุจจาระสีดำ ถือเป็นเรื่องปกติที่จะพบสีอุจจาระทารก 1 เดือนเป็นสีดำ ซึ่งอุจจาระในลักษณะนี้เรียกว่า “ขี้เทา” และจะเกิดขึ้นกับเด็กทารกแรกเกิดเท่านั้น โดยประกอบไปด้วยเซลล์ผิวหนังต่าง ๆ เมือก น้ำคร่ำ ที่ทารกย่อยระหว่างอยู่ในครรภ์ อุจจาระแบบนี้จะเกิดขึ้นเพียง 2 – 3 วัน หลังเด็กทารกเกิด บางครั้งสีของขี้เทาอาจจะดูเหมือนสีเขียวเข้ม

อย่างไรก็ตาม อุจจาระสีดำ จะผิดปกติก็ต่อเมื่อ เกิดขึ้นกับลูกน้อยหลังจากเลยช่วง 2 – 3 วันหลังเกิดไปแล้ว รวมทั้งอุจจาระสีดำที่มีเลือดปน หากพบอุจจาระลักษณะนี้ ควรรีบพาลูกน้อยไปพบแพทย์โดยด่วน

2. อุจจาระสีเหลืองทอง

หลังจากผ่านไป 2 – 3 วันแล้ว อุจจาระอย่างขี้เทาจะเปลี่ยนเป็นอุจจาระสีเหลืองทอง ซึ่งเป็นสีอุจจาระปกติของเด็กทารกที่กินนมแม่

3. อุจจาระสีเหลืองอ่อน หรือสีเหลืองสด

อุจจาระสีเหลืองอ่อน หรือสีเหลืองสด เป็นอุจจาระทารกที่พบได้บ่อยในเด็กที่กินนมแม่ รวมทั้งนมผง ซึ่งเป็นสีปกติ แต่หากเด็กทารกมีอาการถ่ายบ่อย และเหลวร่วมด้วย อาจจะแสดงว่า ลูกน้อยมีอาการท้องร่วง ซึ่งมีความเสี่ยงจะทำให้เกิดภาวะขาดน้ำได้

หรือหากเป็นทารกที่กินนมแม่ อาจจะเป็นเพราะ ทารกดูดนมแม่ไม่เกลี้ยงเต้า ทำให้ได้รับนมส่วนหน้ามาก ซึ่งน้ำนมส่วนหน้ามีน้ำตาลเยอะกว่าน้ำนมส่วนหลังทำให้ถ่ายเหลวได้

4. อุจจาระสีส้ม

อุจจาระสีส้ม เกิดจากเม็ดสีที่สะสมในทางเดินอาหารของเด็กทารก ซึ่งสามารถเกิดได้ในเด็กทารกที่กินนมแม่ และนมผง

5. อุจจาระสีแดง

อุจจาระสีแดง หากเป็นเลือด จะเป็นอุจจาระที่คุณแม่ต้องเฝ้าระวังและรีบพาทารกไปพบแพทย์ เนื่องจากอาจจะมีการติดเชื้อในลำไส้ จากอาการแพ้นม หรือทวารหนักเป็นแผล

อย่างไรก็ตาม หากลูกน้อยอยู่ในช่วงที่เริ่มกินอาหารตามวัย อาจจะเป็นไปได้ว่า เกิดจากอาหารที่มีสีแดงเข้ม เช่น น้ำมะเขือเทศ เป็นต้น

หากลูกน้อยไม่ได้อยู่ในวัยที่เริ่มกินอาหารตามวัย และถ้าสังเกตแล้วไม่ใช่เพราะอาหารที่กินเข้าไป ควรพาลูกน้อยไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อทำการหาสาเหตุ และรักษาต่อไป

6. อุจจาระสีเขียวแก่

อุจจาระสีเขียวแก่ จะเกิดขึ้นกับเด็กที่กินนมผง สีอุจจาระจะออกเป็นสีเขียวแก่ ปนสีเหลือง นอกจากนี้ อุจจาระจะมีลักษณะที่แข็งกว่าเด็กทารกที่กินนมแม่

7. อุจจาระสีเขียวเข้ม

อุจจาระสีเขียวเข้ม พบได้ในเด็กทารกที่เริ่มกินอาหารตามวัย หรือเริ่มกินอาหารที่มีสีเขียว เช่น ผักโขม ถั่วลันเตา และยังรวมไปถึงอาหารเสริมที่มีธาตุเหล็ก ก็สามารถทำให้อุจจาระของลูกน้อยมีสีเขียวเข้มได้

8. อุจจาระสีขาว

อุจจาระสีขาว เป็นสีอุจจาระบ่งบอกว่า ตับของลูกน้อยไม่สามารถผลิตน้ำดีได้เพียงพอที่จะใช้ในระบบย่อยอาหาร ซึ่งเป็นสัญญาณอันตราย ควรพาลูกน้อยไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อทำการรักษาต่อไป

9. อุจจาระสีเทา

เช่นเดียวกันกับอุจจาระสีขาว หากพบว่าลูกน้อยถ่ายอุจจาระออกมาเป็นสีเทา อาจจะหมายความว่า ระบบย่อยอาหารของลูกทำงานได้ไม่เต็มที่ หรือมีปัญหา ควรพาลูกน้อยไปพบแพทย์ เพื่อทำการรักษาต่อไป

10. อุจจาระสีน้ำตาล

อุจจาระสีน้ำตาล เป็นอุจจาระที่เกิดขึ้นได้กับเด็กที่กินนมผง ในบางครั้งอาจจะมีโทนสีเป็น สีน้ำตาลเหลือง หรือสีน้ำตาลออกเขียวก็ได้เช่นกัน และพบได้ในเด็กที่กินนมสลับกันระหว่างนมแม่ และนมผง หรือกินนมแม่อย่างเดียว รวมทั้งเมื่อเด็กทารกเริ่มกินอาหารเสริมตามวัย อุจจาระสีน้ำตาลเป็นสีที่บ่งบอกว่าปกติ

สีอุจจาระทารกผิดปกติเป็นแบบไหน หากเจอแบบสีนี้ควรไปพบแพทย์ทันที

สีอุจจาระทารกผิดปกติ คือ อุจจาระที่มีสีดำ สีแดง และสีขาว อย่างไรก็ตาม นอกจากลักษณะของสีอุจจาระแล้ว ยังจำเป็นที่จะต้องดูอาการร่วมอื่น ๆ ประกอบด้วยค่ะ

หากพบสีอุจจาระดังที่กล่าวไปข้างต้น พร้อมกับมีอาการต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ ถือเป็นสัญญาณว่าลูกมีความผิดปกติ ควรพาลูกน้อยไปพบแพทย์โดยด่วน

• ลูกน้อยถ่ายอุจจาระเป็นสีขาว สีเทา สีแดง หรือปนเลือด รวมทั้งสีดำ สำหรับอุจจาระสีดำ หากเกิดขึ้นในช่วงหลังแรกเกิด 2 – 3 วันแรก ยังถือว่าเป็นเรื่องปกติ และอุจจาระสีแดง หากเกิดขึ้นในช่วงที่ลูกน้อยเริ่มกินอาหารเสริมตามวัย อาจจะเกิดจากการกินอาหารที่มีสีแดงก็เป็นได้
• มีอาการร้องไห้ หรือกรีดร้องแบบเจ็บปวดในขณะขับถ่าย
• ทารกอุจจาระมีมูก อาจจะเป็นสัญญาณของเตือนของการติดเชื้อ หรือมีอาการแพ้
• มีการถ่ายอุจจาระเหลวเป็นน้ำมากกว่า 5 ครั้งต่อวัน
• มีอาการขาดน้ำ ปากแห้ง ร่างกายอ่อนเพลีย

บทความแนะนำสำหรับอาการไม่สบายท้องของลูกน้อย

• ทารกท้องอืด ไม่สบายท้อง ร้องไห้โยเย แม่จ๋ารับมืออย่างไรดี
• ลูกถ่ายไม่ออกหลายวัน เกิดจากอะไร 
• ระบบย่อยอาหารของลูกน้อย ที่คุณแม่ต้องเข้าใจ
• เช็คลิสต์สาเหตุที่ลูกร้องไห้ งอแง
• สอนลูกขออั่งเปาตั่วตั่วไก๊ และศัพท์อวยพรตรุษจีน 2569
• ลูกถ่ายเหลวบ่อย ถ่ายทันทีหลังกินนม ทารกท้องเสียหรือเปล่า
• ลูกอ้วก ไม่มีไข้ ไม่ท้องเสีย เกิดจากอะไร ทำไมลูกอ้วกบ่อย
• รับมือเด็กแรกเกิดท้องผูก ลูกถ่ายไม่ออก ร้องไห้
• ทารกท้องเสียบ่อย เพราะนมแม่จริงไหม ป้องกันได้ยังไงบ้าง
  
• เช็กสีอุจจาระทารก 2 เดือน ลูกอึสีแบบนี้ผิดปกติไหมนะ