ส่วนประกอบของนมแม่แต่ละช่วง

เรารับรู้กันดีว่า น้ำนมแม่นั้นมีประโยชน์ แต่คุณแม่มือใหม่อาจมีข้อสงสัยว่าเมื่อเวลาผ่านไป คุณค่าน้ำนมแม่นั้นจะยังคงอยู่เหมือนเดิมหรือไม่ หนังสือ “มีอะไรในน้ำนมแม่” ของศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย ได้อธิบายถึงส่วนประกอบของน้ำนมในแต่ละระยะไว้อย่างชัดเจน ว่ามีด้วยกันทั้งหมด 3 ระยะ ดังนี้

  • ระยะหัวน้ำนม (colostrums) มีสีเหลืองข้น ซึ่งคือน้ำนมที่หลั่งช่วงระยะแรกหลังคลอด มีสารภูมิคุ้มกันในปริมาณสูง ได้แก่ secretary LgA, เม็ดเลือดขาว, ไลโซไซม์ (lysozyme) เอมไซม์ที่มีฤทธิ์ย่อยสลายผนังเซลล์ของเชื้อแบคทีเรียทำให้เชื้อตาย,lactoferrin โปรตีนที่ช่วยต่อต้านเชื้อโรค และ bifidus growth factor สารช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของแล็กโตบาซิลัส ให้แบคทีเรียไม่สามารถอาศัยอยู่ในลำไส้ได้

    นอกจากนี้ ยังมีวิตามินที่ละลายได้ในไขมันในปริมาณสูง ได้แก่ วิตามินเอ แคโรทีน และวิตามินอีสูงกว่านมแม่ปกติ และมีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อนๆ ช่วยขับขี้เทาและลดปัญหาตัวเหลืองของเด็กด้วย

  • ระยะน้ำนมปรับเปลี่ยน (Transitional milk) ระยะเปลี่ยนจากหัวน้ำนมเป็นน้ำนมแม่ (อยู่ในช่วง 4-10 วัน จนถึง 2 สัปดาห์หลังคลอด)

  • ระยะน้ำนมแม่ (Mature milk) ประกอบด้วยสารอาหารต่างๆ สารที่ช่วยระบบการย่อยและฮอร์โมนต่างๆ และสารที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องร่างกาย อาทิ Immunoglobulins, เม็ดเลือดขาว,โปรตีนต่างๆ ที่ช่วยต่อต้านเชื้อโรค

อย่างไรก็ตาม น้ำนมแม่ทุกระยะที่ร่างกายผลิตขึ้นมา จะมีสารอาหารที่ตรงตามความต้องการของทารกในแต่ละช่วงวัย รวมทั้ง สารอาหารสมอง MFGM ซึ่งอุดมด้วยโปรตีนและไขมันกว่า 150 ชนิด และ DHA กรดไขมันจำเป็นต่อสมองและสายตา

ตารางแสดง เทียบส่วนประกอบน้ำนมระยะหัวน้ำนมกับน้ำนมระยะหลัง

สารอาหาร (ต่อ 100ซีซี)

หัวน้ำนม

น้ำนมระยะหลัง

พลังงาน

โปรตีน

น้ำตาลแลคโตส

ไขมัน

58-67

2.3

5.3

2.9

70-75

0.9

7.3

4.2