คัดตึงเต้า อาการหลังคลอดที่คุณแม่มือใหม่ต้องรู้

Enfa สรุปให้

• คัดตึงเต้า อาการหลังคลอดที่พบได้ทั่วไป มีสาเหตุมาจากน้ำนมไม่ถูกระบายออก จนทำให้เต้านมบวม ปวดเต้านม อาจปวดจิ๊ด ๆ หรือรู้สึกปวดมาก และเวลาสัมผัสจะรู้สึกได้ว่าเต้านมแข็งหรือตึง
  
• วิธีบรรเทาอาการคัดเต้าแบบง่าย ๆ คือการให้นมลูกอย่างถูกวิธี มีการปั๊มนมออกอย่างเหมาะสม เพื่อช่วยระบายน้ำนมไม่ให้คั่งค้างอยู่ในเต้านมมากจนเกินไป
  
• คุณแม่มือใหม่หลายคนอาจสงสัยกันว่าอาการคัดเต้ากี่วันหาย ซึ่งโดยทั่วไปแล้วอาการคัดเต้าหลังคลอด จะเกิดขึ้นราว ๆ 1-2 สัปดาห์หลังคลอดและค่อย ๆ ทุเลาลงไปเองหลังคลอดลูกประมาณ 2 สัปดาห์
  
  

สำหรับคุณแม่มือใหม่ อาจไม่ได้เตรียมใจ หรือยังไม่เคยทราบมาก่อนว่า ช่วงสัปดาห์แรก ๆ หลังคลอดลูก คุณแม่มีโอกาสที่จะพบกับอาการคัดเต้านมกันได้ค่ะ แต่ปัญหาคัดตึงเต้าเกิดจากอะไร คัดตึงเต้า อาการเป็นอย่างไร คัดเต้ากี่วันหาย และคุณแม่จะมีวิธีบรรเทาอาการคัดเต้าอย่างไรได้บ้าง บทความนี้จาก Enfa จะมาตอบทุกข้อสงสัยเกี่ยวกับปัญหาคัดเต้านมหลังคลอดค่ะ

คัดเต้ากี่วันหาย

สำหรับอาการคัดเต้านมนั้น จะพบได้โดยทั่วไปในช่วง 1-2 สัปดาห์แรกหลังคลอดค่ะ ซึ่งนั่นก็หมายความว่าอาการคัดเต้านมหลังคลอดจะค่อย ๆ ทุเลาลงไปเองภายใน 2 สัปดาห์หลังคลอดลูก

อย่างไรก็ตาม หากคลอดลูกผ่านมา 2 สัปดาห์แล้ว แต่คุณแม่ยังรู้สึกว่ามีอาการคัดเต้าอยู่ ควรหาเวลาไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย และรับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสมค่ะ

โดยอาการเต้านมคัด หรืออาการคัดเต้าหลังคลอดนี้ถือเป็นเรื่องปกติ ซึ่งเป็นผลจากการที่ร่างกายสร้างน้ำนมมากขึ้น ทำให้เต้านมแม่ใหญ่ขึ้น หนักขึ้น และบวม อาการคือเต้านมจะแข็งขึ้นและมีอาการปวด บวม ร้อน เต้านมมีสีแดงขึ้น บางครั้งอาจมีไข้ต่ำๆ และอาจทำให้สับสนกับโรคอักเสบติดเชื้อที่เต้านมได้

อาการเต้านมคัดอาจเกิดจากสาเหตุต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ค่ะ

• คุณแม่มือใหม่อุ้มให้นมลูกผิดท่า ส่วนลูกก็ดูดนมผิดวิธี
• คุณแม่อาจพยายามจำกัดเวลาให้นม และอาจให้นมไม่บ่อยเท่าที่ควร
• การให้นมหรืออาหารเสริมอื่นๆ แก่ลูก โดยผ่านขวดนม ซึ่งเท่ากับลดความถี่ที่ลูกจะได้ดูดนมจากเต้าคุณแม่
• การให้ลูกดูดจุกหลอกบ่อยเกินไป
• การที่แม่ต้องเปลี่ยนเวลาให้นมเพื่อเตรียมกลับไปทำงาน
• ตัวลูกมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการดูดนม เช่น นอนหลับตลอดคืน
• เด็กบางคนมีแรงดูดน้อย ทำให้ไม่สามารถดูดนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• แม่มีความเครียด อ่อนเพลีย หรือมีภาวะโลหิตจาง
• เต้านมสร้างน้ำนมมากเกินไป แต่ไม่สมดุลกับการระบายน้ำนมออกโดยการให้ลูกดูด
• หัวนมแตก หัวนมเป็นแผล
• ความผิดปกติของเต้านม 

คัดตึงเต้า อาการเป็นอย่างไร

สำหรับคุณแม่มือใหม่ อาจยังนึกภาพและความรู้สึกไม่ออกว่า อาการคัดเต้านมเป็นอย่างไร? โดยทั่วไปแล้วอาการคัดตึงเต้านมจะมีอาการต่าง ๆ ดังนี้

• เต้านมทั้งสองข้างมีอาการบวม โดยเฉพาะบริเวณด้านล่างของเต้านม
• มีอาการปวดเต้านม และบางครั้งอาจรู้สึกปวดมาก
• เวลาสัมผัสจะรู้สึกได้ว่าเต้านมแข็งหรือตึง

สำหรับแม่หลังคลอดบางคนอาจมีอาการคัดตึงเต้าร่วมกับเหงื่อออก มีไข้ และหนาวสั่น แต่อาการเหล่านี้มักพบได้น้อยค่ะ และโดยมากมักเป็นภาวะแทรกซ้อนจากอาการเต้านมอักเสบ

โดยอาการเหล่านี้จะเริ่มขึ้นประมาณ 3-5 วันหลังคลอด แต่ก็ไม่เสมอไป ในบางกรณีคุณแม่หลังคลอดก็จะเริ่มมีอาการคัดเต้านมหลังคลอดลูกผ่านมาแล้ว 9-10 วันก็ได้เช่นกันค่ะ

วิธีบรรเทาอาการคัดเต้า

หัวใจสำคัญของการบรรเทาอาการคัดเต้าก็คือการให้นมลูกอย่างถูกวิธี และการอุ้มให้นมลูกอย่างถูกท่าค่ะ เพราะสาเหตุที่ทำให้มีอาการเจ็บคัดเต้านมนั่นก็เพราะน้ำนมไม่ถูกระบายออกอย่างเหมาะสมนั่นเอง

โดยวิธีบรรเทาอาการคัดเต้าหลังคลอดนั้น ทำได้ไม่ยาก ดังนี้

• ให้ลูกดูดบ่อย ๆ และนานเท่าที่ลูกต้องการ ห้ามหยุดให้นม จนกว่าลูกน้อยจะเลิกดูดไปเอง ในช่วงแรกหลังคลอดคุณแม่ควรพยายามปลุกลูกให้ดูดนมทุก 2-3 ชั่วโมง การให้ลูกดูดนมจากเต้าช่วยให้นมไหลได้ดี และช่วยระบายนมออกจากเต้า ทำให้เต้านมไม่เต็มจนคัด
• ก่อนให้ลูกดูดนม พยายามบีบนมด้วยมือหรือปั๊มนมออกก่อนเล็กน้อยเพื่อให้เต้านม ลานนม และหัวนมนิ่มลง หรือนวดเต้านมให้นุ่มและร้อนขึ้น
• หลีกเลี่ยงการใช้ขวดนมเสริมการให้นม หรือใช้จุกหลอกบ่อยเกินไป
• ความเย็นอาจช่วยบรรเทาอาการปวดได้ดี คุณแม่บางคนใช้ใบกะหล่ำปลีช่วยบรรเทาอาการเต้าคัด โดยนำกะหล่ำที่แช่เย็นหรือที่อุณหภูมิห้องมาตัดให้เป็นช่องสำหรับหัวนม และวางลงบนเต้านม โดยสวมไว้ในเสื้อชั้นใน คอยเปลี่ยนเป็นใบใหม่เมื่อใบเก่าเหี่ยวลง
• หลังให้นมบุตร ทำการประคบเย็นที่เต้านม สามารถช่วยลดการอักเสบได้
• สวมเสื้อชั้นในที่พอดี ไม่รัดเกินไป
• เมื่อต้องกลับไปทำงาน พยายามปั๊มนมในเวลาเดียวกับที่ลูกเคยดูดนมที่บ้าน
• พักผ่อนให้เพียงพอ กินอาหารให้ครบหมู่ และดื่มน้ำให้มากพอ เพื่อช่วยกระตุ้นการสร้างน้ำนมที่มีคุณภาพ ลดความเสี่ยงน้ำนมหด น้ำนมน้อย

อย่างไรก็ตาม หลังจากพยายามรักษาด้วยตัวเองแล้ว แต่อาการคัดเต้านมไม่มีทีท่าว่าจะดีขึ้นเลย หรือมีคัดเต้าเป็นก้อน ปั๊มไม่ออก หรือมีน้ำนมไหลน้อยไม่เพียงพอให้ลูกกิน ให้ไปพบแพทย์ทันทีเพื่อขอคำแนะนำในการบรรเทาอาการคัดเต้าอย่างเหมาะสม พร้อมรับคำแนะนำในการให้นมลูกอย่างถูกวิธี รวมถึงวิธีการนวดเปิดท่อน้ำนมอย่างถูกต้องควบคู่ไปด้วยค่ะ

นมแม่ดีที่สุดโดยเฉพาะน้ำนมเหลืองที่มีแลคโตเฟอร์ริน

หลังคลอดลูก คุณแม่ควรเริ่มให้นมลูกทันที นอกจากจะช่วยระบายน้ำนมไม่ให้ค้างเต้า ป้องกันอาการคัดตึงเต้าแล้ว ยิ่งให้นมแม่ได้เร็วเท่าไหร่ ลูกน้อยก็ยิ่งได้รับคุณประโยชน์จากนมแม่มากเท่านั้น เพราะระยะเวลาที่น้ำนมแม่มีสารอาหารครบถ้วน และสมบูรณ์ที่สุดคือ น้ำนมระยะแรก หรือ น้ำนมเหลือง ที่จะไหลออกมาใน 1-3 วันแรกหลังคลอด ในน้ำนมเหลืองจะมีโปรตีนตัวหนึ่งชื่อว่า แลคโตเฟอร์ริน ที่ประกอบด้วยเซลล์เม็ดเลือดขาวจำนวนมาก ทำหน้าที่ต่อต้านเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา จึงมีส่วนสำคัญในการส่งเสริมภูมิคุ้มกันให้ลูกน้อยแข็งแรง

บทความแนะนำสำหรับคุณแม่หลังคลอด

• เจ็บเต้าจี๊ดๆ เหมือนเข็มทิ่ม เป็นสัญญาณอันตรายหรือเปล่า