ตรวจสอบข้อมูลโดย : ผศ.พญ.ดิษจี ลุมพิกานนท์
กุมารแพทย์ สาขาทารกแรกเกิดและปริกำเนิด
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ วชิรพยาบาล

อย่างที่คุณแม่ทราบกันดีว่า นมแม่มีประโยชน์กับลูกน้อยเป็นอย่างมาก ซึ่งนมแม่อุดมไปด้วยสารอาหารมากมายหลากหลายชนิด ที่จะช่วยเสริมสร้างพัฒนาการ และโภชนาการต่าง ๆ ให้กับลูกน้อย เรียกว่าเป็นสิ่งมหัศจรรย์อย่างหนึ่งที่ธรรมชาติสร้างขึ้นมา

สำหรับคุณแม่ที่อยู่ในช่วงให้นมแม่ คงจะสังเกตเห็นสีน้ำนมแม่ที่มีการเปลี่ยนแปลงไปในทุกช่วง แต่เคยสงสัยกันไหมว่า นมแม่มีสีแบบไหนกันบ้าง และสีที่เปลี่ยนไปเป็นอันตรายต่อลูกน้อยหรือไม่

รู้หรือไม่? สีน้ำนมแม่สามารถเปลี่ยนได้


หลังจากที่เราคลอดลูกน้อยได้ประมาณ 2 – 3 สัปดาห์ เราจะเริ่มสังเกตเห็นสีน้ำนมแม่ที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว การเปลี่ยนไม่ได้เปลี่ยนแค่สีของน้ำนมเท่านั้น ยังรวมไปถึงส่วนประกอบในน้ำนมแม่ และปริมาณของน้ำนมอีกด้วย

การเปลี่ยนแปลงของนมแม่เหล่านี้ เกิดขึ้นเป็นปกติ โดยสามารถจำแนกการเปลี่ยนแปลงได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่

1. น้ำนมเหลือง (Colostrum)
น้ำนมเหลืองเป็นน้ำนมแม่ที่ร่างกายผลิตออกมาเป็นชนิดแรก และผลิตออกมาไม่มาก แต่น้ำนมเหลืองนี้ จะอุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญหลายชนิดด้วยกัน สีของน้ำนมเหลืองจะมีลักษณะที่ใส มีสีเหลือง หรือสีส้มก็ได้

2. น้ำนมปรับเปลี่ยน (Transitional Milk)
หลังจากน้ำนมเหลืองผลิตออกมาประมาณ 2 – 3 วัน เต้านมจะเริ่มผลิตน้ำนมปรับเปลี่ยน ซึ่งสีน้ำนมแม่ในช่วงนี้จะเริ่มเปลี่ยนจากสีเหลือง เป็นสีขาว

3. น้ำนมแม่ (Mature Milk)
ผ่านไป 2 สัปดาห์ จะเริ่มเปลี่ยนเข้าสู่น้ำนมแม่เต็มตัว ซึ่งร่างกายจะผลิตน้ำนมแม่ออกมา 2 ส่วนด้วยกัน คือ น้ำนมส่วนหน้า และน้ำนมส่วนหลัง สีน้ำนมแม่ส่วนหน้าจะเป็นน้ำนมที่ค่อนข้างใสในช่วงแรกที่ลูกได้ดูด หรือใช้เครื่องปั๊ม จากนั้นจะเข้าสู่น้ำนมส่วนหลัง สีของน้ำนมแม่จะดูข้นขึ้นจากส่วนประกอบของไขมัน ทำให้สีของน้ำนมแม่ออกมาเป็นสีขาวข้น

หลังคลอดต้องให้ลูกรีบกินนมแม่เลยหรือไม่


ช่วงเวลาหลังคลอด นับว่าเป็นช่วงเวลาที่ดีสำหรับการให้นมแม่ และควรให้ลูกได้ดื่มนมแม่ได้เร็วที่สุด เนื่องจากร่างกายจะผลิตน้ำนมเหลืองออกมา ซึ่งเป็นน้ำนมที่อุดมไปด้วยสารอาหารสำคัญต่าง ๆ ที่ล้วนมีส่วนสำคัญต่อพัฒนาการทางด้านสมองของลูกน้อยอย่าง MFGM เยื่อหุ้มอนุภาคไขมันที่พบในน้ำนมแม่

นอกจากนี้ ยังอุดมด้วยโปรตีน ไขมันหลายชนิด และ DHA ที่มีงานวิจัยพบว่า เมื่อสารอาหารเหล่านี้ทำงานร่วมกัน จะช่วยเพิ่มโอกาสในการเชื่อมต่อเซลล์สมองของเด็ก และเมื่อสมองเด็กมีการเชื่อมต่อได้มาก ก็จะส่งผลดีต่อพัฒนาการทางสติปัญญาและการเรียนรู้

สมัครเป็นสมาชิก Enfa Smart Club กับชมวันนี้ ลุ้นรับ MacBook Air

สีน้ำนมแม่เป็นสีอื่น หมายความว่าอย่างไร ลูกจะกินได้หรือไม่


บางครั้งคุณแม่อาจจะพบว่า สีน้ำนมแม่ของเรามีสีที่เปลี่ยนไป สาเหตุเกิดจากอาหารบางชนิด อาหารเสริม หรือยาที่คุณแม่กินเข้าไป ส่งผลทำให้น้ำนมเปลี่ยนสี แต่ลูกน้อยยังสามารถกินได้ปกติ โดยลักษณะสีน้ำนมแม่แบ่งได้ ดังนี้

สีน้ำนมแม่แบบไหนมีประโยชน์กับลูกน้อย

 

          • น้ำนมแม่สีเขียว: เกิดจากการกินอาหารที่มีสีเขียวอย่าง ผักใบเขียวต่าง ๆ เช่น ผักโขม สาหร่าย ตำลึง สมุนไพรบางชนิด รวมทั้งเครื่องดื่มที่ผสมสีเขียวบางชนิด ก็ส่งผลให้น้ำนมแม่เปลี่ยนเป็นสีเขียวได้เช่นกัน

          • น้ำนมแม่สีชมพู ส้ม และแดง: หากสีน้ำนมแม่เป็นสีชมพู ส้ม และแดง เกิดจากการกินอาหารอย่าง บีทรูท แครอท น้ำส้ม หรืออาหารแต่งสีต่าง ๆ เป็นต้น

          • น้ำนมแม่สีน้ำตาล สีสนิม หรือสีแดงแบบมีเลือดปน: สีน้ำนมแม่แบบนี้ เกิดจากการมีเลือดปนผสมอยู่ในน้ำนม ซึ่งบางครั้งอาจจะเป็นสีน้ำตาล สีสนิม สีส้มเข้ม หรือสีแดง เห็นสีน้ำนมแบบนี้ ก็อย่างพึ่งตกใจไป เพราะอาจจะเกิดจากปัญหาหัวนมแตก หรือเส้นเลือดฝอยแตก น้ำนมนี้ไม่เป็นอันตราย ใช้เวลาประมาณ 2 – 3 วัน อาการก็จะดีขึ้น

นอกจากนี้ สีน้ำนมแม่ที่เปลี่ยนไป อาจจะเกิดจากเต้านมมีภาวะท่อสนิม (Rusty Pipe Syndrome) หรือเกิดจากการอักเสบภายในเต้านม หากใช้เวลาแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโดยด่วน

          • น้ำนมแม่สีดำ: หากสีน้ำนมแม่เป็นสีดำ ส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่คุณแม่กินยาปฏิชีวนะอย่าง Minocycline เข้าไป ส่งผลให้สีของน้ำนมแม่ดูคล้ำขึ้น ซึ่งปกติแล้วถ้าคุณแม่กินยาชนิดนี้อยู่จะไม่แนะนำให้นมลูก ดังนั้นคุณแม่ต้องแจ้งคุณหมอว่าให้นมลูกอยู่ทุกครั้งก่อนรับยาชนิดใด ๆ

หลังอายุ 6 เดือนน้ำนมแม่ไม่มีประโยชน์แล้วจริงหรือ


หลังอายุ 6 เดือน นมแม่ยังมีสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายลูกอยู่ เพียงแต่เมื่อครบ 6 เดือน ลูกต้องกินอาหารเสริมควบคู่ไปกับนมแม่ เพราะต้องการพลังงานมากขึ้น และการกินอาหารเสริมยังช่วยเสริมสร้างพัฒนาการเด็กในด้านต่าง ๆ

เมื่อครบ 1 ปี เด็กจะกินข้าว 3 มื้อ เป็นหลัก กินนมเป็นอาหารเสริมเท่านั้น แต่ไม่ได้หมายความว่านมแม่ไม่มีประโยชน์ สารอาหารและคุณประโยชน์ในนมแม่ไม่ได้ลดน้อยลงไปตามอายุของลูก แต่นมแม่อาจมีน้อยลงตามธรรมชาติร่างกายของแม่ และตามความต้องการของลูก

กินนมแม่แล้ว ลูกต้องกินน้ำอีกหรือไม่?


เมื่อกินนมแม่แล้ว ลูกไม่จำเป็นต้องดื่มน้ำตามหลังกินนมแม่ โดยเฉพาะในช่วง 6 เดือนแรก เพราะนมแม่มีปริมาณน้ำมากเพียงพอ และมีสารต้านการเจริญเติบโตของเชื้อราที่จะเกิดในปากอยู่แล้ว การป้อนน้ำลูกจะทำให้น้ำไปแทนที่นมในกระเพาะ ส่งผลให้ลูกกินนมแม่ได้น้อยลง ซึ่งย่อมไม่เป็นผลดีกับร่างกายลูก

แต่เมื่อหลัง 6 เดือนไปแล้ว ลูกเริ่มกินอาหารเสริม ลูกจะต้องการปริมาณน้ำมากขึ้นสำหรับการกลืน ย่อยอาหารเสริมที่ได้รับ และเพื่อล้างคราบอาหารหลังกินอาหารเสริมเสร็จ

จะเห็นได้ว่า ไม่ว่าสีน้ำนมแม่จะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร แต่คุณค่าของน้ำนมแม่ที่มีต่อลูกน้อยไม่ได้เปลี่ยนไปด้วย เพราะฉะนั้นคุณแม่จึงไม่ต้องกังวลกับเรื่องสีของน้ำนมแม่นะคะ ขอให้มีความสุขกับการให้นมเจ้าตัวน้อยกันค่ะ

นมแม่มีประโยชน์มากกว่าที่คิด พบข้อมูล เคล็ดลับที่คุณแม่มือใหม่ควรรู้ได้ที่นี่