บทสัมภาษณ์คุณหมอเรื่องการดูแลเด็กคลอดก่อนกำหนด

       ปัจจุบัน อัตราการเกิดของเด็กคลอดก่อนกำหนดสูงถึงร้อยละ 10 ต่อปี รศ.นพ.สรายุทธ สุภาพรรณชาติ ประธานชมรมเวชศาสตร์ทารกแรกเกิดแห่งประเทศไทย  นับเป็นบุคลากรทางการแพทย์ที่คลุกคลีอยู่ในวงการการแพทย์ด้านทารกแรกเกิดมายาวนาน โดยเฉพาะเด็กที่คลอดก่อนกำหนด ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเด็กที่มีน้ำหนักตัวน้อยกว่าปกติ และมีพัฒนาการทางสมองและการเจริญเติบโตน้อยกว่าเด็กที่คลอดปกติ จึงมีความต้องการปริมาณสารอาหารมากกว่า เพื่อให้เพียงพอต่อการพัฒนาสมองและการเจริญเติบโตให้เทียบเท่าเด็กที่คลอดตามเกณฑ์ปกติ เรื่องโภชนาการของเด็กคลอดก่อนกำหนดจึงเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญอย่างยิ่ง

ถาม : “เด็กคลอดก่อนกำหนด” หมายถึงเด็กที่คลอดในช่วงระยะเวลาเท่าไรของการตั้งครรภ์
ตอบ : ปกติระยะเวลาของการตั้งครรภ์ที่สมบูรณ์จะอยู่ที่ 38-40 สัปดาห์ ถ้าคลอดก่อนหน้านั้นจะเรียกว่าการคลอดก่อนกำหนดทั้งสิ้น เด็กที่คลอดก่อนกำหนด ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นเด็กที่มีน้ำหนักตัวน้อยกว่าปกติ และมีพัฒนาการทางสมองและการเจริญเติบโตน้อยกว่าเด็กที่คลอดครบกำหนด

ถาม : เรื่องสำคัญที่สุดของการเลี้ยงดูเด็กคลอดก่อนกำหนดคือเรื่องอะไร
ตอบ : เท่าที่ทำการศึกษาวิจัยมาโดยตลอด เรื่อง “โภชนาการหรืออาหาร”  นี่แหล่ะเป็นเรื่องสำคัญที่สุดในการเลี้ยงและดูแลเด็กคลอดก่อนกำหนด เนื่องจากช่วง 2-4 สัปดาห์สุดท้ายของการตั้งครรภ์ จะเป็นช่วงที่เด็กจะได้รับสารอาหารจำเป็นในการพัฒนาทางร่างกายและสมองจากแม่อย่างเต็มที่ โดยเฉพาะแคลเซียม โปรตีนเหล็ก วิตามิน และเกลือแร่ เมื่อเด็กขาดช่วงนั้นไปก็จะทำให้เด็กคลอดก่อนกำหนดมีพัฒนาการด้านต่างๆ ช้ากว่าเด็กที่คลอดครบกำหนด

ถาม : ทราบมาว่าเด็กที่คลอดก่อนกำหนดที่อยู่ในโรงพยาบาล จะต้องได้รับนมสูตรพิเศษที่ผลิตขึ้นมาเฉพาะ แต่พอออกจากโรงพยาบาลแล้ว คุณแม่มือใหม่จะต้องเลี้ยงดูอย่างไร “นมแม่” อย่างเดียวเพียงพอหรือไม่
ตอบ : โดยปกติอย่างที่ทราบกันว่า “นมแม่” เป็นนมที่มีคุณค่าทางสารอาหารที่สมบูรณ์ครบถ้วนที่สุด แต่จะอยู่ในปริมาณที่เหมาะสมกับเด็กที่คลอดตามกำหนดเท่านั้น เด็กที่คลอดก่อนกำหนดเป็นเด็กที่ต้องการสารอาหารมากกว่าเด็กปกติ ในการไปช่วยเร่งให้ร่างกายและสมองมีพัฒนาการเทียบเท่ากับเด็กคลอดตามกำหนด ถ้าเด็กได้รับนมแม่ นมแม่จะต้องได้รับการเสริมด้วยสารอาหารสำหรับเสริมในน้ำนมแม่ (Human Milk Fortifier) และสามารถให้ทั้งขณะอยู่ในโรงพยาบาล และออกจากโรงพยาบาล ถ้าแม่ไม่สามารถให้นมได้ จะมีนมสูตรพิเศษที่ผลิตขึ้นมา เฉพาะสำหรับเด็กคลอดก่อนกำหนด ที่จะเป็นทางเลือกให้คุณแม่ได้อย่างดี ช่วยให้เด็กได้รับโภชนาการที่ดีเหมือนเด็กคลอดครบกำหนด

ถาม : สิ่งสำคัญสำหรับคุณแม่มือใหม่ที่เลี้ยงลูกที่คลอดก่อนกำหนดคืออะไร และจำเป็นต้องให้นมสูตรพิเศษสำหรับเด็กคลอดก่อนกำหนดนานแค่ไหน จึงจะเพียงพอต่อความต้องการของลูกน้อย
ตอบ : สิ่งสำคัญในการเลี้ยงเด็กคลอดก่อนกำหนดก็คือ การสังเกตพัฒนาการการเจริญเติบโตอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องโภชนาการของเด็กคลอดก่อนกำหนดในช่วงขวบปีแรกเป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้ แต่จะต้องให้นมสูตรพิเศษนานแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับพัฒนาการเจริญเติบโตของตัวเด็กเองและวิจารณญาณของแพทย์ที่ดูแล

       ด้วยความก้าวหน้าและเทคโนโลยีทางการแพทย์ในการคิดค้นผลิตนมสูตรพิเศษขึ้นมาเฉพาะสำหรับเด็กคลอดก่อนกำหนดและความรู้ความสามารถของแพทย์ในปัจจุบัน จึงทำให้เด็กที่คลอดก่อนกำหนดมีชีวิตอยู่รอดมากขึ้น และยังมีพัฒนาการทางสมองและการเจริญเติบโตเทียบเท่ากับเด็กที่คลอดครบกำหนดด้วย